Istorrent bloggið

Þá er komið að afmæli nýjustu fréttarinnar á smais.is en hún var skrifuð 14. apríl 2008. Ástæðan fyrir því að engar uppfærslur hafi átt sér stað vegna þess, að sögn Snæbjarnar Steingrímssonar, var gerð árás á vef þeirra fyrir nokkrum árum. Fáir myndu mótmæla þeirri staðhæfingu að 3 ár er meira en nægur tími til að laga mögulegan skaða eða jafnvel setja upp glænýjan vef. Líklegri ástæða fyrir töfunum er leti.

Þrátt fyrir að Snæbjörn hafi stundað nám í lögfræði í a.m.k. 2 annir eru skilmálar smais.is enn óbreyttir og eru þeir svohljóðandi:

Allar upplýsingar sem fram koma á vef SMÁÍS er eign SMÁÍS, nema annað sé sérstaklega tekið fram eða leiða megi af eðli máls. Óheimilt er að setja krækju (link) á vef SMÁÍS af annarri vefsíðu nema með skriflegu samþykki samtakanna. Skriflegt samþykki SMÁÍS þarf til að endurbirta, afrita eða dreifa upplýsingum sem fram koma á heimasíðu SMÁÍS

Nú hefur greinarhöfundur brotið skilmála vefsins á tvennan hátt og býður eftir lögregluheimsókn fyrir að vísa á vef SMÁÍS og fyrir að dreifa upplýsingum sem fram koma á vef þeirra – án skriflegs samþykkis samtakanna.

- Svavar Kjarrval

Svavar Kjarrval fór í viðtal í Morgunútvarpið á Rás 2 í morgun og ræddi um Istorrent málið og húsleitir lögreglu. Þar snertir hann á nokkrum þáttum Istorrent málsins og fer yfir helstu mannréttindabrot lögreglunnar við húsleitirnar.

Í kjölfar dóms Hæstaréttar í Istorrent-málinu svokölluðu hófust löng og stíf fundarhöld milli Svavars Kjarrvals og rétthafasamtakanna um eftirmála dómsins. Var í gær komist að þeirri niðurstöðu að í skiptum fyrir niðurfellingu á málskostnaði og annarra bóta myndi Svavar Kjarrval afhenda rétthöfum gagnagrunn vefsins torrent.is eins og hann var þegar lögbannið var sett á. Þar á meðal öll varaafrit sem enn eru til og ná þau til seinni hluta ársins 2006. Munu þessi gögn hjálpa rétthöfum verulega í leit að þeim þjófum sem ollu því tapi sem rétthafar urðu svo sannarlega fyrir. Afhendingin er byggð á heimild laga 53/2006 og er verið að spara ríkinu stórar fjárhæðir með því að leita ekki til dómstóla og sýslumanns.

Einnig hefur Svavar Kjarrval gegnt ráðgjafastarfi um endurbætur á höfundalögum og var frumvarpi þaraðlútandi útbýtt í gær. Er vonin sú að frumvarpið muni koma í veg fyrir frekari lagaflækjur í framtíðinni hvað höfundarétt varðar.

Gögnin munu vera afhend kl. 16:00 í dag á höfuðstöðvum SMÁÍS að Laugavegi 182.

Það er óhætt að segja að Hæstiréttur dæmdi í hag STEF í Istorrent-málinu. Fréttatilkynning á íslensku og ensku fylgir þessari færslu.

Vegna fjárskorts mun ekki vera haldið áfram með málið.

Dóm Hæstaréttar má finna hér: http://haestirettur.is/domar?nr=6419.

Fréttatilkynningin.

Hæstiréttur mun opinbera dóm sinn kl. 16:00 í dag. Það er óvíst hvort ég geti mætt á staðinn en bloggfærslan mun vera birt hér fyrir kvöldmat.

Þeir sem vilja tryggja sér eintak af fréttatilkynningu sem send verður í tilefni af niðurstöðunni geta haft samband við media@torrent.is. Þetta boð er opið öllum.

Þann 1. febrúar síðastliðinn klukkan 9 hófst munnlegur flutningur málsins. Fyrst flutti lögmaður Istorrents málið og síðan tók við lögmaður STEF. Eftir það var tekin ein umferð af andsvörum í sömu röð. Tók þetta allt eingöngu um tvær klukkustundir. Málið var síðan lagt í dóm og er búist við niðurstöðu einhverntímann í febrúar.

Í stað þess að koma með nákvæma útlistun á atburðarásinni er betra að stikla á stóru. Tveir nýir lögmenn tóku við flutningi málsins og því tækifæri til að fá nýjar og spennandi hliðar á það. Því miður verð ég að nefna að það tókst frábærlega hjá Istorrent en málstaður STEF virðist ekkert hafa batnað.

Þótt ég sé ekki með hlutlausa skoðun verð ég að nefna að lögmaður Istorrents stóð sig frábærlega og var frammistaða hans til fyrirmyndar. Það var greinilegt á málflutningnum að hann hafði hellt sér í málið og gert það að sínu eigin. Lögmaður STEF sýndist ekki vera sannfærandi og kom varla með neitt nýtt í málflutninginn. Andsvör STEF voru, í meginatriðum, varla skárri. Sum þeirra voru ágæt en tilfinningin var að þau væru endurorðun á „nau-hauts!“ og „víst!“.

Einhverra hluta vegna komu fram haldlaus rök af hálfu lögmanns STEF sem höfðu jafnvel verið skotin á kaf áður. Ekki veit ég hvort þau voru tekin upp aftur í þeirri von að Hæstiréttur myndi taka þau gild eða vegna þess að þau hafi verið krydduð til að hljóma meira sannfærandi. Meðal þeirra helstu eru ákvæðin um hlutdeild í lagabrotum í einkamálum og tilskipanir frá Evrópusambandinu.

Niðurstöður í  dómsmálum reknum á Norðurlöndum voru þuldar upp af hálfu STEF í þeirri von að sannfæra dóminn um að erlendir dómstólar túlkuðu lögin í þeirra hag og því ættu þeir að gera það sama á Íslandi (vegna skyldleika laganna hér og á Norðurlöndunum). Þess bar að geta að þau voru öll rekin í undirrétti fyrir utan Napster-málið í Noregi en lögmaður Istorrents var þegar búinn að vísa það. Einnig var það sérstaklega nefnt í höfundalögum þar að hlutdeild/meðábyrgð er einnig brot á lögum en slíkt er ekki að finna í íslensku höfundalögunum (enn þá). Það var einkar fyndið að STEF vísaði í The Pirate Bay málið sem sönnun um túlkun á sænsku lögunum þegar það mál er einn stór brandari og óvíst hvort að dómarinn hafi verið óhlutdrægur aðili vegna aðildar hans í rétthafasamtökum.

Einnig tók ég eftir í málflutningi STEF að rökleiðslan var eitthvað sem var nokkuð ábótavant. Fyrir héraðsdómi nefndi ég að notendur gætu hafa dreift efni ólöglega (þ.e. að það væri alveg fræðilega mögulegt) en síðan var það túlkað af lögmanni STEF að ég vissi að það væri ólögleg dreifing í gangi. Ef Jón gæti fræðilega séð barið konuna sína, þá barði hann konuna sína. Nokkuð skrítin rökleiðsla.

Verð síðan að nefna tölfræðivitleysuna hjá STEF. Með lögbannsbeiðninni sem þeir sendu til sýslumanns var fylgiskjal sem átti að sýna tap rétthafa á starfsemi Istorrents. Var tapið reiknað sem 2 milljarðar á ári. Persónulega bjóst ég ekki við því að þeir myndu koma með þessa upphæð fyrir Hæstarétti um svokallað tap þeirra en það gerðu þeir. Forsendan var að hvert niðurhal jafngilti tapaðri sölu (sem var gefið óbeint til kynna) og þá er eingöngu miðað við topplistana í hverjum flokki. Nánari útlistun á því hversu röng aðferðin er myndi vera of löng fyrir þessa færslu. Jafngildi niðurhals og tapaðrar sölu er tekið fyrir á mörgum öðrum stöðum á Internetinu en að miða við topplistana er álíka því að finna út meðallaun launahæstu manna landsins og segja að sú tala séu meðallaun allra á landinu.

Jafnvel þótt það sé ekki hægt að segja að málið sé sama og unnið gæti ég vel trúað að það verði niðurstaðan miðað við frammistöðuna við Hæstarétt. Niðurstaðan kemur að sjálfsögðu á Istorrent bloggið.

Eftir um hálfs árs bið er Istorrent-málið loksins komið á dagskrá hjá Hæstarétti. Samkvæmt vef Hæstaréttar verður munnlegur málflutningur mánudaginn 1. febrúar næstkomandi klukkan 9:00. Vegna málavaxta munu 5 dómarar dæma í málinu sem gefur til kynna að niðurstaða þess gæti orðið fordæmisgefandi.

Búið er að áfrýja dómi héraðsdóms sem kveðinn var upp 4. febrúar síðastliðinn í máli STEF gegn Istorrent ehf og Svavari Lútherssyni. Í honum var lögbann á torrent.is staðfest ásamt viðurkenningu á bótaskyldu. Dómurinn er það ósanngjarn að mikið tilefni var til þess að áfrýja honum til Hæstaréttar. Krafist er að málinu verði vísað frá héraðsdómi en til vara sýknu. Óvíst er hversu langan tíma það tekur að afgreiða málið hjá Hæstarétti en áætlanir hljóða upp á 6 mánuði í það minnsta. Eru hér taldar nokkrar málsástæður sem hafðar eru uppi í málinu.

Samaðild
Rök fyrir þessu má finna í eldri færslum í blogginu en í stuttu máli fjallar hún um það að STEF eitt og sér á ekki að hafa lagalegan rétt á að standa eitt í lögbannsmáli þegar það fleiri aðilar krefjast lögbannsins. Í fyrstu umferð Istorrent málsins úrskurðaði Hæstiréttur að 3 af þeim fjórum aðilum sem kröfðust lögbannsins höfðu ekki lagalega heimild til þess.

Óljóst um vernd höfundalaga á erlendum verkum
Upp kom sú málsástæða að óljóst er hvort öll erlend verk séu varin af íslenskum höfundalögum. Héraðsdómur ákvað samt sem áður að fjalla ekkert um hana og er því mótmælt.

Skortur á sönnunum um að notendur hafi brotið höfundalög
Það eina sem lagt var fram sem átti að sanna að notendur torrent.is hafi brotið höfundalög eru útprentanir sem eiga að vera af torrent.is. Engar sannanir voru settar fram um að meint brot hefðu verið í raun og veru framin. Engar sannanir voru heldur settar fram að þær lýsingar sem notendur hafi sett fram hafi verið af efninu sem átti að hafa verið sent þeirra á milli. Hin svokölluðu sönnunargögn voru geymd á tölvu Snæbjarnar Steingrímssonar, framkvæmdastjóra SMÁÍS, í um 8 daga þar til þau voru prentuð út. Talið er að héraðsdómur leggi of mikið traust á þessi gögn.

Áfrýjendur brutu ekki höfundalög
Í úrskurðinum er byggt á því að þau verk sem notendur vísuðu í með torrent-skrám sínum hafi verið „í boði“ af hálfu áfrýjenda. Því er harðlega mótmælt þar sem verkunum var ekki dreift af eða geymd á vefsvæði þeirra. Í íslensku höfundalögunum er ekki minnst á að þriðji aðili geti verið sekur um brot á höfundalögum. Þar að auki er ekki einu sinni minnst á það í dómnum nákvæmlega hvaða lög áfrýjendur eiga að hafa brotið. Það er engin lagaheimild til þess að dæma fyrir hlutdeild í brotum á höfundalögum nema í sakamáli.

Lög 30/2002 (rafræn viðskipti og önnur rafræn þjónusta)
Sú þjónusta sem torrent.is veitti telst vera rafræn þjónusta í skilningi þeirra laga og veita þessi lög ýmsar takmarkanir á ábyrgð þjónustuveitanda. Lögin segja enn fremur að þjónustuveitanda beri engin skylda til að hafa eftirlit með þeim gögnum sem þeir hýsa né almenna skyldu til að leita uppi ólöglega notkun á þjónustunni. Samtökin sem standa fyrir lögbanninu hefðu með réttu átt að tilkynna þau brot skv. þessum lögum í stað þeirra aðgerða sem þau beittu. Héraðsdómur hafnaði rökum sem tengdust þessum lögum með því að vísa í formálsgrein tilskipunar frá Evrópusambandinu en hún er ekki talin eiga við um starfsemi torrent.is.

Þetta er ekki tæmandi listi af málsástæðum en ætti að gefa einhverja mynd af þeim.

Torrentfreak.com flytur þær fréttir að The Pirate Bay hópurinn, sem nýlega var dæmdur sekur um að hafa aðstoðað við brot á höfundalögum, hafi beðið um endurupptöku málsins þar sem dómarinn í málinu hafi alls ekki verið hlutlaus.

Tomas Norström, dómarinn sem um ræðir, hafi verið, og er enn, meðlimur í stjórnum félaga sem berjast fyrir strangari höfundalögum og jafnvel í þeim tilgangi að verja hagsmuni iðnaðarins hvað höfundarrétt varðar.

Þessi félög heita (á ensku):
Swedish Association of Copyright (SFU)
Swedish Association for the Protection of Industrial Property (SFIR)

Hann sætir nú gagnrýni ýmissa aðila í Svíþjóð fyrir að hafa ekki vikið sæti og látið annan dómara sjá um málið. Að hans eigin mati fannst honum sín eigin aðild í starfsemi félaganna ekki hafa áhrif á hlutleysi hans. Einnig var það hans hlutverk að sjá til þess að réttarhöldin væru sanngjörn m.a. hvað varðar hlutleysi dómenda.

Rick Falkvinge, formaður Sjóræningjaflokksins í Svíþjóð, segir þetta „spillingu af algjörlega ófyrirgefanlegu stigi“.

—

Það verður áhugavert að sjá hvort þessi frétt ratar í íslensku miðlana.

Birt var tilkynning á forsíðu The Viking Bay (www.thevikingbay.org) – hér eftir nefnd Deiling.is til að rugla henni ekki saman við gömlu The Viking Bay – þar sem tilkynnt var um lokun vefsins. Eigandi vefsins, Ómar Daði Sigurðsson, ákvað að loka henni stuttu eftir að grein var opinberuð þar sem traust hans til að reka BitTorrent vefi var dregið í efa. Í umræðum um greinina má sjá að það eru margir sem voru sammála því sem stóð í henni.

Greinin sjálf (Aðgengileg hér) virðist vera sanngjarnlega sett upp og hlutir rökstuddir þar sem á við. Ég verð að játa að ég þekki til greinarhöfundar og veit til þess að hann er stuðningsmaður jafningjaneta. Í greininni kastar hann fram nokkrum spurningum er varða rekstur Ómars á BitTorrent vefjum og lítið við það að athuga þar sem um er að ræða skoðun höfundar. Það eru hins vegar viðbrögð Ómars sem hjálpuðu ekkert málstað hans.

Áður en ég fer út í mistök Deilingar.is og aðstandenda þeirra verð ég að játa að ég hef einnig gert ýmis mistök á ævi minni eins og margir aðrir en þó ekki nákvæmlega sömu mistök og um er að ræða hér. Mistök eru til að læra af þeim í þeirri von að þau séu ekki endurtekin. Það mætti því segja að þessi grein sé til áminningar svo hægt sé að greina og mögulega læra af mistökunum eftir því sem á við.

Stærstu mistökin sem voru gerð má rekja til yfirlýsingar Ómars sem birtist á forsíðu Deilingar þar sem hann lýsir andstyggð á notendur vefsins. Einnig var sama texta dreift í gegnum einkaskilaboð til allra notenda vefsins. Þau mistök voru afleiðingar nokkurra smærri mistaka:

* Fyrst og fremst á ekki að gefa út yfirlýsingar og senda út þegar maður er í æðiskasti. Margir munu túlka texta saminn í slíku skapi sem innantómt væl og munu líklegast safnast saman á móti textahöfundi en með honum. Í það minnsta ætti viðkomandi að bíða þangað til hann er í léttara skapi og fara síðan yfir textann áður en hann er sendur út.

* Í öðru lagi borgar sig alltaf að lesa yfir það sem á að senda út a.m.k. einu sinni eftir að textinn er saminn til að tryggja að hann sé skýr og í raun og veru það sem textahöfundur ætlaði að tjá. Það var greinilegt á textanum að framtíð vefsins var ákveðin á meðan hann var skrifaður og hafa þeir sem lesa textann mismunandi skilning á innihaldi hans eftir því hvað þeir lásu mikið af honum. Þess vegna skiptir miklu máli að lesa yfir og sjá til þess að allir hlutar textans endurspegli heildina.

* Í þriðja lagi skiptir markhópurinn miklu máli. Það á ekki að gera ráð fyrir því að allir notendur fylgist grannt með því sem er að gerast og séu á nótunum í öllu. Margir munu koma af fjöllum og eini skilningur þeirra á málinu er það sem stendur í textanum. Í umræðunni um textann mátti sjá að sumir notendur vissu ekkert um málið og fengu allt í einu skilaboð þar sem lýst var andstyggð á þá.

Síðan má nefna að það eru alltaf einhverjir sem gagnrýna mann og er þá sérstaklega mikilvægt að láta það ekki á sig fá en athuga þó hvort að hún eigi rétt á sér. Ef svo er, þá borgar sig að leiðrétta mistökin eftir því sem á við. Þegar maður rekur svona stórt samfélag munu allar ákvarðanir manns vera gagnrýndar þar sem ólíklegra er að komast á mót við alla sem þar eru. Því þarf að velja og hafna.

En til að koma með jákvæðu hliðina, þá voru nokkur mistök sem voru ekki gerð – sem betur fer. Það var mjög vel gert hjá Ómari að eyða ekki út þeim notendur sem voru með andstæðar skoðanir. Það sýnir mikinn þroska og virðingu að reka ekki andstæðingana í burtu þegar þeir koma með skoðanir sem eru gegn manns eigin. Það sama gildir um að eyða ekki þeim spjallþráðum og spjallpóstum sem innihalda téðar skoðanir. Það eina sem skyggði á þetta voru hin mistök Ómars. Því miður rakst ég á það síðar að aðrir stjórnendur Deilingar hafa þó bannað notendur fyrir skoðanir þeirra. Því miður tóku stjórnendur rTorrent Ómar ekki til fyrirmyndar í þessum efnum og ákváðu að eyða spjallþræðinum um greinina, banna greinarhöfund og banna alla áframhaldandi umræðu um málið.

Til að koma aftur að grein Egils (eth), þá eru sanngjarnar pælingar í henni. Einhverra hluta vegna virðist það vera að kosta rosalega mikið að reka BitTorrent vef nú til dags og virtist upphæðin vera síhækkandi miðað við tölur þekktustu vefjanna. Deiling virðist hafa gert þau mistök að gera sér ekki grein fyrir kostnaði sem hækkaði alltof hratt. Mánuðinn áður en tilkynnt var um 160 þúsund króna reikning Deilingar átti hann að hafa verið 120 þúsund. Það er greinilegt að báðar þessar fjárhæðir eru undarlega háar miðað við það sem reksturinn hefði átt að kosta og vekur upp spurningar sem Egill síðan varpaði fram í greininni.

Egill varpar fram þeirri spurningu af hverju enginn hafi tekið eftir slíkri upphæð sérstaklega þar sem stjórnendur hafi átt í vandræðum með að greiða fyrir vélina í hverjum mánuði. Margar tilgátur eru til um það af hverju en í stað þess að svara greininni með því að koma með sína hlið á málinu kemur tilkynning frá Ómari, samin í æðiskasti, um að vefurinn sé að loka og að það sé „hálfvitanum eth“ að kenna. Það voru mistök sem seint er hægt að bæta fyrir.

Í spjallþræði á Deilingu.is, opnuðum „í tilefni“ þessarar tilkynningar, má finna viðbrögð notenda við tilkynningunni. Skiptar skoðanir eru um málið og er fræðandi að lesa hlið notenda á málinu. Eftir langan lestur rakst ég á spjallpóst frá Ómari þar sem hann viðurkennir mistök sín sem er einmitt fyrsta skrefið í átt að því að læra af þeim.

Gangi þér vel, Ómar, og vonandi muntu læra mikið af þeim mistökum sem þú hefur gert.

Með kveðju,
Svavar Kjarrval