Það er óhætt að segja að Hæstiréttur dæmdi í hag STEF í Istorrent-málinu. Fréttatilkynning á íslensku og ensku fylgir þessari færslu.
Vegna fjárskorts mun ekki vera haldið áfram með málið.
Dóm Hæstaréttar má finna hér: http://haestirettur.is/domar?nr=6419.
Hæstiréttur mun opinbera dóm sinn kl. 16:00 í dag. Það er óvíst hvort ég geti mætt á staðinn en bloggfærslan mun vera birt hér fyrir kvöldmat.
Þeir sem vilja tryggja sér eintak af fréttatilkynningu sem send verður í tilefni af niðurstöðunni geta haft samband við media@torrent.is. Þetta boð er opið öllum.
Þann 1. febrúar síðastliðinn klukkan 9 hófst munnlegur flutningur málsins. Fyrst flutti lögmaður Istorrents málið og síðan tók við lögmaður STEF. Eftir það var tekin ein umferð af andsvörum í sömu röð. Tók þetta allt eingöngu um tvær klukkustundir. Málið var síðan lagt í dóm og er búist við niðurstöðu einhverntímann í febrúar.
Í stað þess að koma með nákvæma útlistun á atburðarásinni er betra að stikla á stóru. Tveir nýir lögmenn tóku við flutningi málsins og því tækifæri til að fá nýjar og spennandi hliðar á það. Því miður verð ég að nefna að það tókst frábærlega hjá Istorrent en málstaður STEF virðist ekkert hafa batnað.
Þótt ég sé ekki með hlutlausa skoðun verð ég að nefna að lögmaður Istorrents stóð sig frábærlega og var frammistaða hans til fyrirmyndar. Það var greinilegt á málflutningnum að hann hafði hellt sér í málið og gert það að sínu eigin. Lögmaður STEF sýndist ekki vera sannfærandi og kom varla með neitt nýtt í málflutninginn. Andsvör STEF voru, í meginatriðum, varla skárri. Sum þeirra voru ágæt en tilfinningin var að þau væru endurorðun á „nau-hauts!“ og „víst!“.
Einhverra hluta vegna komu fram haldlaus rök af hálfu lögmanns STEF sem höfðu jafnvel verið skotin á kaf áður. Ekki veit ég hvort þau voru tekin upp aftur í þeirri von að Hæstiréttur myndi taka þau gild eða vegna þess að þau hafi verið krydduð til að hljóma meira sannfærandi. Meðal þeirra helstu eru ákvæðin um hlutdeild í lagabrotum í einkamálum og tilskipanir frá Evrópusambandinu.
Niðurstöður í dómsmálum reknum á Norðurlöndum voru þuldar upp af hálfu STEF í þeirri von að sannfæra dóminn um að erlendir dómstólar túlkuðu lögin í þeirra hag og því ættu þeir að gera það sama á Íslandi (vegna skyldleika laganna hér og á Norðurlöndunum). Þess bar að geta að þau voru öll rekin í undirrétti fyrir utan Napster-málið í Noregi en lögmaður Istorrents var þegar búinn að vísa það. Einnig var það sérstaklega nefnt í höfundalögum þar að hlutdeild/meðábyrgð er einnig brot á lögum en slíkt er ekki að finna í íslensku höfundalögunum (enn þá). Það var einkar fyndið að STEF vísaði í The Pirate Bay málið sem sönnun um túlkun á sænsku lögunum þegar það mál er einn stór brandari og óvíst hvort að dómarinn hafi verið óhlutdrægur aðili vegna aðildar hans í rétthafasamtökum.
Einnig tók ég eftir í málflutningi STEF að rökleiðslan var eitthvað sem var nokkuð ábótavant. Fyrir héraðsdómi nefndi ég að notendur gætu hafa dreift efni ólöglega (þ.e. að það væri alveg fræðilega mögulegt) en síðan var það túlkað af lögmanni STEF að ég vissi að það væri ólögleg dreifing í gangi. Ef Jón gæti fræðilega séð barið konuna sína, þá barði hann konuna sína. Nokkuð skrítin rökleiðsla.
Verð síðan að nefna tölfræðivitleysuna hjá STEF. Með lögbannsbeiðninni sem þeir sendu til sýslumanns var fylgiskjal sem átti að sýna tap rétthafa á starfsemi Istorrents. Var tapið reiknað sem 2 milljarðar á ári. Persónulega bjóst ég ekki við því að þeir myndu koma með þessa upphæð fyrir Hæstarétti um svokallað tap þeirra en það gerðu þeir. Forsendan var að hvert niðurhal jafngilti tapaðri sölu (sem var gefið óbeint til kynna) og þá er eingöngu miðað við topplistana í hverjum flokki. Nánari útlistun á því hversu röng aðferðin er myndi vera of löng fyrir þessa færslu. Jafngildi niðurhals og tapaðrar sölu er tekið fyrir á mörgum öðrum stöðum á Internetinu en að miða við topplistana er álíka því að finna út meðallaun launahæstu manna landsins og segja að sú tala séu meðallaun allra á landinu.
Jafnvel þótt það sé ekki hægt að segja að málið sé sama og unnið gæti ég vel trúað að það verði niðurstaðan miðað við frammistöðuna við Hæstarétt. Niðurstaðan kemur að sjálfsögðu á Istorrent bloggið.
Eftir um hálfs árs bið er Istorrent-málið loksins komið á dagskrá hjá Hæstarétti. Samkvæmt vef Hæstaréttar verður munnlegur málflutningur mánudaginn 1. febrúar næstkomandi klukkan 9:00. Vegna málavaxta munu 5 dómarar dæma í málinu sem gefur til kynna að niðurstaða þess gæti orðið fordæmisgefandi.
Búið er að áfrýja dómi héraðsdóms sem kveðinn var upp 4. febrúar síðastliðinn í máli STEF gegn Istorrent ehf og Svavari Lútherssyni. Í honum var lögbann á torrent.is staðfest ásamt viðurkenningu á bótaskyldu. Dómurinn er það ósanngjarn að mikið tilefni var til þess að áfrýja honum til Hæstaréttar. Krafist er að málinu verði vísað frá héraðsdómi en til vara sýknu. Óvíst er hversu langan tíma það tekur að afgreiða málið hjá Hæstarétti en áætlanir hljóða upp á 6 mánuði í það minnsta. Eru hér taldar nokkrar málsástæður sem hafðar eru uppi í málinu.
Samaðild
Rök fyrir þessu má finna í eldri færslum í blogginu en í stuttu máli fjallar hún um það að STEF eitt og sér á ekki að hafa lagalegan rétt á að standa eitt í lögbannsmáli þegar það fleiri aðilar krefjast lögbannsins. Í fyrstu umferð Istorrent málsins úrskurðaði Hæstiréttur að 3 af þeim fjórum aðilum sem kröfðust lögbannsins höfðu ekki lagalega heimild til þess.
Óljóst um vernd höfundalaga á erlendum verkum
Upp kom sú málsástæða að óljóst er hvort öll erlend verk séu varin af íslenskum höfundalögum. Héraðsdómur ákvað samt sem áður að fjalla ekkert um hana og er því mótmælt.
Skortur á sönnunum um að notendur hafi brotið höfundalög
Það eina sem lagt var fram sem átti að sanna að notendur torrent.is hafi brotið höfundalög eru útprentanir sem eiga að vera af torrent.is. Engar sannanir voru settar fram um að meint brot hefðu verið í raun og veru framin. Engar sannanir voru heldur settar fram að þær lýsingar sem notendur hafi sett fram hafi verið af efninu sem átti að hafa verið sent þeirra á milli. Hin svokölluðu sönnunargögn voru geymd á tölvu Snæbjarnar Steingrímssonar, framkvæmdastjóra SMÁÍS, í um 8 daga þar til þau voru prentuð út. Talið er að héraðsdómur leggi of mikið traust á þessi gögn.
Áfrýjendur brutu ekki höfundalög
Í úrskurðinum er byggt á því að þau verk sem notendur vísuðu í með torrent-skrám sínum hafi verið „í boði“ af hálfu áfrýjenda. Því er harðlega mótmælt þar sem verkunum var ekki dreift af eða geymd á vefsvæði þeirra. Í íslensku höfundalögunum er ekki minnst á að þriðji aðili geti verið sekur um brot á höfundalögum. Þar að auki er ekki einu sinni minnst á það í dómnum nákvæmlega hvaða lög áfrýjendur eiga að hafa brotið. Það er engin lagaheimild til þess að dæma fyrir hlutdeild í brotum á höfundalögum nema í sakamáli.
Lög 30/2002 (rafræn viðskipti og önnur rafræn þjónusta)
Sú þjónusta sem torrent.is veitti telst vera rafræn þjónusta í skilningi þeirra laga og veita þessi lög ýmsar takmarkanir á ábyrgð þjónustuveitanda. Lögin segja enn fremur að þjónustuveitanda beri engin skylda til að hafa eftirlit með þeim gögnum sem þeir hýsa né almenna skyldu til að leita uppi ólöglega notkun á þjónustunni. Samtökin sem standa fyrir lögbanninu hefðu með réttu átt að tilkynna þau brot skv. þessum lögum í stað þeirra aðgerða sem þau beittu. Héraðsdómur hafnaði rökum sem tengdust þessum lögum með því að vísa í formálsgrein tilskipunar frá Evrópusambandinu en hún er ekki talin eiga við um starfsemi torrent.is.
Þetta er ekki tæmandi listi af málsástæðum en ætti að gefa einhverja mynd af þeim.
Torrentfreak.com flytur þær fréttir að The Pirate Bay hópurinn, sem nýlega var dæmdur sekur um að hafa aðstoðað við brot á höfundalögum, hafi beðið um endurupptöku málsins þar sem dómarinn í málinu hafi alls ekki verið hlutlaus.
Tomas Norström, dómarinn sem um ræðir, hafi verið, og er enn, meðlimur í stjórnum félaga sem berjast fyrir strangari höfundalögum og jafnvel í þeim tilgangi að verja hagsmuni iðnaðarins hvað höfundarrétt varðar.
Þessi félög heita (á ensku):
Swedish Association of Copyright (SFU)
Swedish Association for the Protection of Industrial Property (SFIR)
Hann sætir nú gagnrýni ýmissa aðila í Svíþjóð fyrir að hafa ekki vikið sæti og látið annan dómara sjá um málið. Að hans eigin mati fannst honum sín eigin aðild í starfsemi félaganna ekki hafa áhrif á hlutleysi hans. Einnig var það hans hlutverk að sjá til þess að réttarhöldin væru sanngjörn m.a. hvað varðar hlutleysi dómenda.
Rick Falkvinge, formaður Sjóræningjaflokksins í Svíþjóð, segir þetta „spillingu af algjörlega ófyrirgefanlegu stigi“.
—
Það verður áhugavert að sjá hvort þessi frétt ratar í íslensku miðlana.
Birt var tilkynning á forsíðu The Viking Bay (www.thevikingbay.org) – hér eftir nefnd Deiling.is til að rugla henni ekki saman við gömlu The Viking Bay – þar sem tilkynnt var um lokun vefsins. Eigandi vefsins, Ómar Daði Sigurðsson, ákvað að loka henni stuttu eftir að grein var opinberuð þar sem traust hans til að reka BitTorrent vefi var dregið í efa. Í umræðum um greinina má sjá að það eru margir sem voru sammála því sem stóð í henni.
Greinin sjálf (Aðgengileg hér) virðist vera sanngjarnlega sett upp og hlutir rökstuddir þar sem á við. Ég verð að játa að ég þekki til greinarhöfundar og veit til þess að hann er stuðningsmaður jafningjaneta. Í greininni kastar hann fram nokkrum spurningum er varða rekstur Ómars á BitTorrent vefjum og lítið við það að athuga þar sem um er að ræða skoðun höfundar. Það eru hins vegar viðbrögð Ómars sem hjálpuðu ekkert málstað hans.
Áður en ég fer út í mistök Deilingar.is og aðstandenda þeirra verð ég að játa að ég hef einnig gert ýmis mistök á ævi minni eins og margir aðrir en þó ekki nákvæmlega sömu mistök og um er að ræða hér. Mistök eru til að læra af þeim í þeirri von að þau séu ekki endurtekin. Það mætti því segja að þessi grein sé til áminningar svo hægt sé að greina og mögulega læra af mistökunum eftir því sem á við.
Stærstu mistökin sem voru gerð má rekja til yfirlýsingar Ómars sem birtist á forsíðu Deilingar þar sem hann lýsir andstyggð á notendur vefsins. Einnig var sama texta dreift í gegnum einkaskilaboð til allra notenda vefsins. Þau mistök voru afleiðingar nokkurra smærri mistaka:
* Fyrst og fremst á ekki að gefa út yfirlýsingar og senda út þegar maður er í æðiskasti. Margir munu túlka texta saminn í slíku skapi sem innantómt væl og munu líklegast safnast saman á móti textahöfundi en með honum. Í það minnsta ætti viðkomandi að bíða þangað til hann er í léttara skapi og fara síðan yfir textann áður en hann er sendur út.
* Í öðru lagi borgar sig alltaf að lesa yfir það sem á að senda út a.m.k. einu sinni eftir að textinn er saminn til að tryggja að hann sé skýr og í raun og veru það sem textahöfundur ætlaði að tjá. Það var greinilegt á textanum að framtíð vefsins var ákveðin á meðan hann var skrifaður og hafa þeir sem lesa textann mismunandi skilning á innihaldi hans eftir því hvað þeir lásu mikið af honum. Þess vegna skiptir miklu máli að lesa yfir og sjá til þess að allir hlutar textans endurspegli heildina.
* Í þriðja lagi skiptir markhópurinn miklu máli. Það á ekki að gera ráð fyrir því að allir notendur fylgist grannt með því sem er að gerast og séu á nótunum í öllu. Margir munu koma af fjöllum og eini skilningur þeirra á málinu er það sem stendur í textanum. Í umræðunni um textann mátti sjá að sumir notendur vissu ekkert um málið og fengu allt í einu skilaboð þar sem lýst var andstyggð á þá.
Síðan má nefna að það eru alltaf einhverjir sem gagnrýna mann og er þá sérstaklega mikilvægt að láta það ekki á sig fá en athuga þó hvort að hún eigi rétt á sér. Ef svo er, þá borgar sig að leiðrétta mistökin eftir því sem á við. Þegar maður rekur svona stórt samfélag munu allar ákvarðanir manns vera gagnrýndar þar sem ólíklegra er að komast á mót við alla sem þar eru. Því þarf að velja og hafna.
En til að koma með jákvæðu hliðina, þá voru nokkur mistök sem voru ekki gerð – sem betur fer. Það var mjög vel gert hjá Ómari að eyða ekki út þeim notendur sem voru með andstæðar skoðanir. Það sýnir mikinn þroska og virðingu að reka ekki andstæðingana í burtu þegar þeir koma með skoðanir sem eru gegn manns eigin. Það sama gildir um að eyða ekki þeim spjallþráðum og spjallpóstum sem innihalda téðar skoðanir. Það eina sem skyggði á þetta voru hin mistök Ómars. Því miður rakst ég á það síðar að aðrir stjórnendur Deilingar hafa þó bannað notendur fyrir skoðanir þeirra. Því miður tóku stjórnendur rTorrent Ómar ekki til fyrirmyndar í þessum efnum og ákváðu að eyða spjallþræðinum um greinina, banna greinarhöfund og banna alla áframhaldandi umræðu um málið.
Til að koma aftur að grein Egils (eth), þá eru sanngjarnar pælingar í henni. Einhverra hluta vegna virðist það vera að kosta rosalega mikið að reka BitTorrent vef nú til dags og virtist upphæðin vera síhækkandi miðað við tölur þekktustu vefjanna. Deiling virðist hafa gert þau mistök að gera sér ekki grein fyrir kostnaði sem hækkaði alltof hratt. Mánuðinn áður en tilkynnt var um 160 þúsund króna reikning Deilingar átti hann að hafa verið 120 þúsund. Það er greinilegt að báðar þessar fjárhæðir eru undarlega háar miðað við það sem reksturinn hefði átt að kosta og vekur upp spurningar sem Egill síðan varpaði fram í greininni.
Egill varpar fram þeirri spurningu af hverju enginn hafi tekið eftir slíkri upphæð sérstaklega þar sem stjórnendur hafi átt í vandræðum með að greiða fyrir vélina í hverjum mánuði. Margar tilgátur eru til um það af hverju en í stað þess að svara greininni með því að koma með sína hlið á málinu kemur tilkynning frá Ómari, samin í æðiskasti, um að vefurinn sé að loka og að það sé „hálfvitanum eth“ að kenna. Það voru mistök sem seint er hægt að bæta fyrir.
Í spjallþræði á Deilingu.is, opnuðum „í tilefni“ þessarar tilkynningar, má finna viðbrögð notenda við tilkynningunni. Skiptar skoðanir eru um málið og er fræðandi að lesa hlið notenda á málinu. Eftir langan lestur rakst ég á spjallpóst frá Ómari þar sem hann viðurkennir mistök sín sem er einmitt fyrsta skrefið í átt að því að læra af þeim.
Gangi þér vel, Ómar, og vonandi muntu læra mikið af þeim mistökum sem þú hefur gert.
Með kveðju,
Svavar Kjarrval
Vil óska SMÁÍS til hamingju með eins árs afmæli nýjustu fréttar þeirra á smais.is. Fréttin ber titilinn Niðurhal í stað DVD til að berjast gegn ræningjum. Það er greinilega lítið að gerast meðal myndrétthafa á Íslandi ef marka má fréttaleysið síðastliðið ár.
Erlendis eru þó hlutir að gerast sem SMÁÍS getur fjallað um:
The Pirate Bay málið,
BBC gefur út nokkra sjónvarpsþætti gegnum BitTorrent,
RadioHead gaf til kynna að þeir myndu bera vitni gegn RIAA.
En þó, það væri ágætt ef að það myndu stöku sinnum birtast almennt jákvæðar fréttir á vef SMÁÍS eins og aðsókn á kvikmynd var framar vonum, samræmd lækkun miðaverðs á kvikmyndir (fyrst það var ekkert mál að framkvæma samræmdar hækkanir) og fleira í þeim dúr. Allar þessar milljónir sem hafa farið í baráttu gegn meintum brotum á höfundalögum hlýtur að hafa skilað einhverju öðru en niðritíma á torrent.is, er það ekki?
Einnig eru um tvær vikur í afmæli Istorrents sem mun þá hafa starfað verið til síðan 1. maí 2005. Í framhaldi af því verður tekin ákvörðun um það hvort dómsúrskurðinum verður áfrýjað eða ekki. Hvort vefurinn opnar aftur eða ekki mun líklegast fara eftir þátttöku almennings í þeim kostnaði sem hefur orðið hefur vegna málsins, jafnvel þótt sigur verði fyrir Hæstarétti.
Til að skrifa það hreint út, þá gengur söfnunin hræðilega. Það er því miður ekki að koma neitt mikið inn að ráði. Staðan er því þannig að það verður líklegast ekkert af áfrýjuninni nema gangur söfnunarinnar breytist verulega til hins betra. Ég er ekki enn tilbúinn til að gefa upp markmiðið á söfnuninni en til að gefa hugmynd um ástandið er óhætt að nefna að það eru ekki einu sinni komin 5% af upphæðinni sem þarf til að gefa grænt ljós á áfrýjun. Auðvitað er ég þakklátur gagnvart þeim sem hafa lagt í púkkið en hingað til hefur það ekki verið nóg til að uppfylla fjáröflunarmarkmiðið.
Þessi ósigur kemur á viðkvæmum tíma í efnahagslífi Íslendinga en það má ekki gleyma því að það má ekki stoppa vörnina gegn þeim er ógna frelsi almennings. En ég get lítið gert í því ef ég hef ekki fjármagnið til að verja ykkur svo að ég neyðist til að sætta mig við þá ákvörðun ykkar að leyfa mér ekki að halda áfram. Þið getið auðvitað skipt um skoðun en sú ákvörðun má helst ekki bíða lengur en þar til í byrjun apríl ef málið á að halda áfram.
Haldi málið ekki áfram er hætta á að samtökin ógni öðrum í beinu framhaldi af því. Ef það er vilji til að fara í mál gegn Istorrent, af hverju ætti ekki að vera slíkur vilji til að fara í mál gegn öðrum aðilum? Sá vilji er líklegast ekki takmarkaður við BitTorrent tæknina eða við íslenska landhelgi. Ég vona að þið gerið ykkur grein fyrir því áður en það verður of seint.
Jafnvel þótt þið getið ekki styrkt með peningum, þá væri ágætt ef þið mynduð henda á mig einni línu á kjarrval@torrent.is og tjáð skoðun ykkar. Get því miður ekki tryggt það að öllum verði svarað en ég mun reyna mitt besta að svara þeim sem sækjast eftir því að fá eitt.
Gangi ykkur vel,
Svavar Kjarrval
Málið er komið á þann farveg að hafa upplifað dóm sem var ekki í hag Istorrents og er ekki hægt að neita því að hann var slæmur. Sumir eru samt að tilkynna að málinu sé lokið og allir ættu að snúa sér að öðru. Peningarnir eru samt af skornum skammti og er hætta á því að ekki verði farið lengra með það vegna fjárskorts. Því tel ég mikilvægt að þeir sem vilja fara með málið fyrir Hæstarétt styrki baráttuna um eins mikið og þeir geta látið frá sér.
Ég get hálfpartinn lofað því að málið mun ekki stoppa eftir að Istorrent hefur verið rutt úr vegi og það mun varla þýða að „fara bara eitthvað annað“. Þetta mál snertir ekki eingöngu Istorrent heldur einnig rekstur vefþjónusta almennt. Sé dómurinn látinn standa óáreittur mun það líklegast kosta ýmsa aðila háar fjárhæðir að verjast dómkröfum rétthafasamtakanna sem munu ella vísa í þennan dóm sem fordæmi. Á þetta við hvort sem sú starfsemi sé talin lögmæt eða ekki.
Ég tel að það séu góðir möguleikar á að málið geti endað með sigri Istorrents í Hæstarétti ef það fær tækifæri til þess. En vegna fyrrnefnds fjárskorts er líklegt að það komist ekki þangað nema það safnist nóg í sjóðinn. Neita því ekki að það mun kosta mikið en ég get ekki gefið lögmönnum Istorrents grænt ljós á áfrýjun fyrr en takmarkinu er náð. Það er einnig möguleiki á að málið tapist fyrir Hæstarétti en einn tilgangur söfnunarinnar er að gera stöðuna ekki verri fyrir Istorrent ef slíkt gerðist.
Til að forðast umræður eins og „Allir notendur gefa bara X kr. og þá er hægt að ná því“ mun ég ekki tjá mig um það opinberlega hvert takmarkið er. Gerð er fullkomin grein fyrir því að efnahagurinn er ekki í góðu formi þessa stundina en við vonum að það komi ekki í veg fyrir að væntanlegir velunnarar geti styrkt. Jafnvel millifærslur upp á nokkrar krónur gætu skipt máli. Þær eru þess virði þegar á endann er komið.
Frestur til að áfrýja frá því að úrskurður hefur verið kveðinn upp er 3 mánuðir. Til að lögmenn Istorrents fái nægan tíma til að undirbúa málið þarf takmarkinu er vera náð í upphafi aprílmánaðar. Að öðrum kosti mun ég neyðast til að stöðva rekstur þess. Ef það gerist fer sú upphæð sem komin er í að bæta upp fyrir þann lögfræðikostnað sem þegar hefur farið í rekstur málsins.
Til að styrkja:
Bankareikningur 0327-13-003120
Kennitala 071183-2119
IBAN númer: IS79 0327 1300 3120 0711 8321 19
Öllum er velkomið að styrkja (og það er ekki ólöglegt að gera það). Við tökum jafnvel við ölmusum frá rétthafasamtökum.